library
  
 
   
     

ΟΔΗΓΟΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ
ΟΔΗΓΟΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

του Θάνου Παπαθανασίου MRCOG FHEA, μαιευτήρα γυναικολόγου και συγγραφέα του βιβλίου ‘Πολυκυστικές Ωοθήκες: η νέα πραγματικότητα’

www.papathanasioudoctor.gr

info@gynaikologos.net

Ο οδηγός γονιμότητας θα σας βοηθήσει να αποφασίσετε πότε να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή για λόγους γονιμότητας. Επίσης, αναλύει με λόγια απλά και κατανοητά τα τεστ ελέγχου και τις θεραπείες γονιμότητας που υπάρχουν διαθέσιμα στην καθημερινή ιατρική πράξη. Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στην επιλογή της πλέον κατάλληλης θεραπείας, ανάλογα με τα αποτελέσματα των τεστ γονιμότητας. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορείτε να έχετε και προσωπική άποψη για την όλη διαδικασία, στην περίπτωση που προβληματίζεστε γύρω από τη γονιμότητά σας ή του συντρόφου σας. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι και το ερώτημα τι κάνουμε μετά από επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης - ένα όχι τόσο σπάνιο φαινόμενο στις μέρες μας - στο οποίο ο οδηγός αυτός προσφέρει πρακτικές λύσεις.

Περί ηλικίας και γονιμότητας

Το ανθρώπινο είδος χαρακτηρίζεται γενικά από χαμηλό δυναμικό γονιμότητας, αφού η πιθανότητα εγκυμοσύνης κάθε μήνα είναι, κάτω από τις καλύτερες προϋποθέσεις, περίπου 1 στις 4 (25%). Επιπλέον, είναι αποδεκτό ότι η γονιμότητα ελαττώνεται με την πάροδο της ηλικίας. Στη γυναίκα, η ηλικία μεταξύ 20-25 ετών θεωρείται η πλέον γόνιμη, παρουσιάζοντας σημαντική μείωση μετά τα 35 έτη. Και η γονιμότητα του άντρα ελαττώνεται με την ηλικία, αν και δεν υπάρχει ανώτατο ηλικιακό όριο όπως στη γυναίκα. Τα παραπάνω είναι ιδιαίτερα σχετικά με τα προβλήματα υπογονιμότητας που αντιμετωπίζουν πολλά σύγχρονα ζευγάρια. Δυστυχώς, οι αυξημένες επαγγελματικές απαιτήσεις, οι μακρόχρονες σπουδές, οι καταχρήσεις του μοντέρνου lifestyle, αλλά και η δυσκολία ανεύρεσης μονίμων συντρόφων, ευθύνονται για το ότι πολλά ζευγάρια που προσπαθούν για παιδί βρίσκονται ήδη μετά την ηλικία των τριάντα ετών και, συνεπώς, μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στον τομέα αυτό.

Τεστ και θεραπείες γονιμότητας

Όταν ένα ζευγάρι αποφασίσει να αναζητήσει ιατρική βοήθεια στο θέμα της απόκτησης ενός παιδιού, θα χρειαστεί να κάνει αρχικά ένα έλεγχο ώστε να βρεθεί ο λόγος ή οι λόγοι που συντελούν στην υπογονιμότητα. Τα τεστ ελέγχου γονιμότητας είναι χρήσιμα αφού, με βάση τα αποτελέσματά τους, θα αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπεία για το κάθε ζευγάρι. Παρόλα αυτά, η ερμηνεία αυτών των τεστ δεν είναι τόσο εύκολη, όπως συμβαίνει με άλλες ιατρικές εξετάσεις. Για παράδειγμα, ενώ ένας χαμηλός αιματοκρίτης μας λέει ξεκάθαρα ότι έχουμε αναιμία, μια χαμηλή προγεστερόνη αίματος δεν μας εξασφαλίζει ότι δεν κάνουμε ωορρηξία!

Σχετικά με τις θεραπείες γονιμότητας, τα πράγματα επίσης δεν είναι απόλυτα. Κριτήριο επιλογής μιας από τις πολλές διαθέσιμες θεραπείες δεν είναι μόνο τα ποσοστά επιτυχίας, η πολυπλοκότητα της μεθόδου ή το οικονομικό κόστος, αλλά και οι προτιμήσεις του εκάστοτε ζευγαριού. Τελικά, είναι σημαντικό να υπάρχει ένα πλάνο θεραπείας που να βελτιστοποιεί τις πιθανότητες επιτυχίας στο ζευγάρι, ασχέτως ποια θεραπεία θα ακολουθηθεί. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι σπάνιο να περνά ένα μεγάλο χρονικό διάστημα από τη στιγμή που το ζευγάρι αναζητά ιατρική βοήθεια μέχρι την πρώτη εγκυμοσύνη, μιας και ουδεμία θεραπεία γονιμότητας δε μπορεί να εγγυηθεί, με τα σημερινά δεδομένα, το θετικό αποτέλεσμα.

ΠΟΣΟ ΚΑΙΡΟ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ ΠΡΙΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Περίπου 80-90% των ζευγαριών χωρίς πρόβλημα θα πετύχουν εγκυμοσύνη μετά από ένα έτος επαφών χωρίς να χρησιμοποιούν αντισύλληψη. Αυτό συνεπάγεται ότι ένα ζευγάρι καλό είναι να προσπαθήσει τουλάχιστον ένα χρόνο πριν αναζητήσει ιατρική συμβουλή. Παρόλα αυτά, έχει νόημα να επισκεφτείτε το γυναικολόγο σας νωρίτερα αν:

-Είστε κάπως μεγαλύτερης ηλικίας (πάνω από 35 ετών για τη γυναίκα).

-Έχετε προβλήματα περιόδου ή κάποιο άλλο χρόνιο γυναικολογικό πρόβλημα.

-Έχετε γνωστό λόγο που μπορεί να οδηγεί σε υπογονιμότητα.

-Έχετε κάποια χρόνια ιατρική κατάσταση π.χ. υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη κ.α.

ΤΕΣΤ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Για να επιτευχθεί μια εγκυμοσύνη απαιτούνται τρία βασικά συστατικά:

-Καλής ποιότητας σπέρμα



-Τακτική ωορρηξία (απελευθέρωση αβγού από την ωοθήκη)

-Ανοιχτές και σε καλή λειτουργία σάλπιγγες

Ο βασικός έλεγχος γονιμότητας είναι επομένως λογικό να περιλαμβάνει:

1. Σπερμοδιάγραμμα (ανάλυση δείγματος σπέρματος)

Ο άντρας παρέχει το δείγμα σπέρματος, το οποίο αναλύεται με τη βοήθεια ειδικής αυτοματοποιημένης μηχανής ή κάτω από το μικροσκόπιο. Διάφορα χαρακτηριστικά του σπέρματος αναφέρονται σε μια έκθεση σπερμοδιαγράμματος, τα πλέον σημαντικά όμως είναι τρία:

-η συγκέντρωση σπερματοζωαρίων (πόσα σπερματοζωάρια υπάρχουν σε ένα κυβικό εκατοστό)

-η κινητικότητα (πόσο γρήγορα κολυμπούν τα σπερματοζωάρια)

-η μορφολογία (πόσα σπερματοζωάρια έχουν φυσιολογικό σχήμα)

Αν και το κάθε εργαστήριο δίνει τα δικά του φυσιολογικά όρια για τις παραπάνω παραμέτρους, τα διεθνώς αποδεκτά όρια του φυσιολογικού σπέρματος έχουν οριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Πίνακας).

Φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα

(Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)

Συγκέντρωση

Πάνω από 20 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά κυβικό εκατοστό

Κινητικότητα

Πάνω από 50% των σπερματοζωαρίων κολυμπούν με κατεύθυνση

Μορφολογία

Πάνω από 30% (ή με πιο πρόσφατα κριτήρια 14%) έχουν φυσιολογικό σχήμα

Τι σημαίνει ένα παθολογικό σπερμοδιάγραμμα;

Αν βρεθεί στο σπερμοδιάγραμμα ότι τουλάχιστον μία από τις τρεις παραμέτρους έχει τιμή εκτός του φυσιολογικού, τότε είναι πιθανόν ότι ο ανδρικός παράγοντας συμμετέχει στην υπογονιμότητα του ζευγαριού. Επιπλέον, όσο περισσότερες παράμετροι και όσο χαμηλότερες οι τιμές, τόσο περισσότερο φαίνεται ότι συμμετέχει ο ανδρικός παράγοντας στην δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης με φυσικά μέσα. Παρόλα αυτά, διακυμάνσεις στην ποιότητα του σπέρματος υπάρχουν σε κάθε άντρα, οπότε καλό είναι να επαναλαμβάνεται η εξέταση αν το αρχικό δείγμα δεν είναι μέσα στα φυσιολογικά όρια.

2. Τεστ προγεστερόνης (για έλεγχο ωορρηξίας)

Η προγεστερόνη είναι μια ορμόνη που «ανεβαίνει» στο αίμα μετά την ωορρηξία. Τα υψηλότερα επίπεδα προγεστερόνης βρίσκονται περίπου μια εβδομάδα μετά την ωορρηξία. Συνεπώς μια εξέταση αίματος στην κατάλληλη μέρα του κύκλου της γυναίκας θα επιβεβαιώσει ότι γίνεται την ωορρηξία, αν η προγεστερόνη είναι υψηλή. Για μια γυναίκα με κύκλο περίπου 28 ημέρες, η ωορρηξία γίνεται περίπου την 14η ημέρα και το τεστ προγεστερόνης στην 21η ημέρα.

Τι σημαίνει μια υψηλή προγεστερόνη αίματος;

Ότι η γυναίκα έκανε ωορρηξία στο συγκεκριμένο κύκλο (και προφανώς σε κάθε κύκλο εφόσον η περίοδος της έρχεται κανονικά).

Τι σημαίνει μια χαμηλή προγεστερόνη αίματος;

Μπορεί να σημαίνει ότι:

-Η εξέταση αίματος δεν έγινε τη σωστή ημέρα του κύκλου.

-Η ωορρηξία δεν έγινε στο συγκεκριμένο κύκλο.

-Η ωορρηξία δε γίνεται γενικότερα.

-Η ωορρηξία έγινε πρόωρα ή καθυστερημένα στο συγκεκριμένο κύκλο.

Συνεπώς, αν υπάρχει αμφιβολία για μια μεμονωμένη χαμηλή τιμή προγεστερόνης, καλό είναι η εξέταση να επαναληφθεί. Επίσης, αν μια γυναίκα δεν έχει τακτική περίοδο σε μηνιαία βάση, δεν έχει νόημα να κάνει τεστ προγεστερόνης αφού σίγουρα δεν κάνει τακτικά ωορρηξία.

3. Υστεροσαλπιγγογράφημα (ΥΣΓ) για έλεγχο μήτρας και σαλπίγγων

Σε αυτή την απλή ακτινολογική εξέταση, τοποθετείται με μικρή πίεση υγρό (που φαίνεται στην ακτινογραφία) μέσα στη μήτρα από χαμηλά. Αυτό γεμίζει την κοιλότητα της μήτρας και, εφόσον οι σάλπιγγες είναι ανοικτές, τις χρωματίζει και χύνεται στο εσωτερικό της κοιλίας (Εικόνα 2).

Στο ΥΣΓ φαίνεται η κοιλότητα της μήτρας και οι σάλπιγγες

Πότε θεωρείται η εξέταση αυτή φυσιολογική;

Όταν το εσωτερικό της μήτρας φαίνεται ομαλό και οι δύο σάλπιγγες ανοικτές. Σε κάθε άλλη περίπτωση, το ΥΣΓ δεν θεωρείται φυσιολογικό.

Τι σημαίνει ένα παθολογικό ΥΣΓ;

Συχνά, μια ή και οι δύο σάλπιγγες δεν αφήνουν το υγρό να περάσει. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι σάλπιγγες είναι φραγμένες. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που το ΥΣΓ δείχνει φραγμό, ενώ οι σάλπιγγες είναι τελείως φυσιολογικές. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί κάποια άλλη εξέταση ώστε να διαλευκανθεί το εύρημα αυτό.

Πιο ειδικές εξετάσεις για έλεγχο γονιμότητας

1. Υπερηχογράφημα μήτρας και ωοθηκών

Το υπερηχογράφημα αυτό γίνεται συνήθως διακολπικά – δηλαδή εσωτερικά – και βλέπει την ανατομία της μήτρας και των ωοθηκών (Εικόνα 3). Οι φυσιολογικές σάλπιγγες δε φαίνονται σε αυτήν την εξέταση. Το υπερηχογράφημα είναι άριστη μέθοδος για τον εντοπισμό ινομυωμάτων, ανατομικών παραλλαγών της μήτρας και κύστεων στις ωοθήκες. Παρόλα αυτά, επειδή τα ευρήματα της εξέτασης δεν ευθύνονται άμεσα για την υπογονιμότητα, το υπερηχογράφημα μήτρας-ωοθηκών δεν αποτελεί εξέταση πρώτης γραμμής για έλεγχο γονιμότητας.

Στο διακολπικό υπερηχογράφημα η μήτρα φαίνεται «ξαπλωμένη». Η λεπτή άσπρη γραμμή μέσα στη μήτρα είναι η κοιλότητα της μήτρας (ενδομήτριο).

2. Λαπαροσκόπηση

Η λαπαροσκόπηση είναι μια μικρή χειρουργική επέμβαση, όπου ο γιατρός βλέπει με τη βοήθεια κάμερας το εσωτερικό της κοιλίας. Με αυτή τη μέθοδο μπορεί να διαγνώσει προβλήματα στις σάλπιγγες, τις ωοθήκες, το εξωτερικό της μήτρας, συμπεριλαμβανομένης της ενδομητρίωσης. Αν και η λαπαροσκόπηση δε θεωρείται βασική εξέταση ελέγχου γονιμότητας – αφού είναι μια μικρή χειρουργική επέμβαση – μπορεί να ωφελήσει γυναίκες που έχουν παθολογικό ΥΣΓ ή μεγάλη πιθανότητα για ενδομητρίωση ή άλλη παθολογία της κοιλίας.

3. Δοκιμασίες σπέρματος και βλέννας του τραχήλου

Αυτές οι εξειδικευμένες εξετάσεις ελέγχουν αν το περιβάλλον του τραχήλου της μήτρας είναι «επιθετικό» απέναντι στο σπέρμα. Μπορεί να είναι χρήσιμες αν δεν υπάρχει κάποιος άλλος εμφανής λόγος για την υπογονιμότητα του ζευγαριού.

4. Ορμονικές εξετάσεις της γυναίκας ή του συντρόφου

Αν η γυναίκα έχει ανωμαλίες στην περίοδο ή ο άντρας έχει σημαντικά αδύναμο σπέρμα, οι ορμονικές εξετάσεις αίματος θα βοηθήσουν στη διαλεύκανση της αιτίας.

5. Υστεροσκόπηση

Αυτή η μικρή επέμβαση χρησιμοποιεί κάμερα που εισέρχεται από χαμηλά μέσα στο εσωτερικό της μήτρας. Ελέγχεται με αυτόν τον τρόπο αν η κοιλότητα – όπου πρόκειται να εμφυτευτεί η εγκυμοσύνη – είναι ακέραια. Διάφορες παθολογίες όπως ινομυώματα, συμφύσεις και διάφραγμα της μήτρας, μπορούν να εντοπιστούν και να θεραπευτούν.

Γιατί τα τεστ ελέγχου γονιμότητας είναι μόνο ενδεικτικά και όχι καταδικαστικά;

-Αρκετοί άντρες με χαμηλό σπέρμα έχουν κάνει παιδιά

-Πολλές γυναίκες μπορεί να κάνουν ωορρηξία συχνά, αλλά όχι κάθε μήνα

-Οι σάλπιγγες μπορεί να μην αφήνουν το υγρό να περάσει στο ΥΣΓ λόγω σπασμού, όχι μόνιμης απόφραξης

-Περίπου 1 στα 4 ζευγάρια θα έχουν δυσκολία να κάνουν παιδί ενώ τα τεστ είναι φυσιολογικά.

Οι γυναίκες που υποφέρουν από πολυκυστικές ωοθήκες μπορεί να έχουν δυσκολία να αποκτήσουν παιδί. Αυτό σχετίζεται, στις περισσότερες περιπτώσεις, με πρόβλημα ωορρηξίας και ανωμαλίες της περιόδου. Επίσης, ακόμα κι αν η εγκυμοσύνη επιτευχθεί, η γυναίκα με πολυκυστικές ωοθήκες μπορεί να έχει αυξημένη πιθανότητα αποβολής. Η αποκατάσταση της ορμονικής ισορροπίας μπορεί να ελαττώσει σημαντικά τη συχνότητα αυτών των προβλημάτων και να βελτιώσει ουσιαστικά τη γονιμότητα της γυναίκας με πολυκυστικές ωοθήκες.

ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Οι πιο δημοφιλείς θεραπείες γονιμότητας είναι:

Πρόκληση ωορρηξίας

Η πρόκληση ωορρηξίας περιλαμβάνει τη χορήγηση χαπιών (με κλασικό εκπρόσωπο την κλομιφένη) ή ενέσεων (γοναδοτροπίνες) με σκοπό την παραγωγή ενός ή περισσοτέρων ωαρίων σε κάθε κύκλο. Η γυναίκα παρακολουθείται με συχνά υπερηχογραφήματα ωοθηκών και ορμονικές εξετάσεις αίματος ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή ανταπόκριση στα φάρμακα. Η γονιμοποίηση γίνεται διαμέσου τακτικής σεξουαλικής επαφής. Οι σημαντικότερες «παρενέργειες» της πρόκλησης ωορρηξίας είναι η πολύδυμη εγκυμοσύνη (δίδυμη, τρίδυμη ή σπανίως και περισσότερα έμβρυα) και η υπερδιέγερση των ωοθηκών (μια σπάνια αλλά δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση).

Ενδομήτρια σπερματέγχυση

Ένα ή περισσότερα ωάρια ωριμάζουν με φυσικό τρόπο ή με τη βοήθεια φαρμάκων (παρόμοια με την πρόκληση ωορρηξίας). Όταν αυτά αποκτήσουν ένα ικανό μέγεθος, η γυναίκα λαμβάνει μια ειδική ένεση που προκαλεί απελευθέρωση των ωαρίων από τις ωοθήκες. Παράλληλα, ο σύντροφος δίνει δείγμα σπέρματος το οποίο ενισχύεται στο εργαστήριο και τοποθετείται από το γιατρό μέσα στη μήτρα. Η σπερματέγχυση δεν απαιτεί αναισθησία και μπορεί γίνει με ασφάλεια σε περιβάλλον ιατρείου ή κοντά στο εργαστήριο. Η επιτυχία της σπερματέγχυσης ποικίλη, αλλά είναι της τάξης του 15%-20% για κάθε προσπάθεια. Οι σημαντικότερες «παρενέργειες» της σπερματέγχυσης είναι η πολύδυμη εγκυμοσύνη και η υπερδιέγερση των ωοθηκών.

Εξωσωματική γονιμοποίηση

Είναι η πλέον δημοφιλής θεραπεία γονιμότητας στις μέρες μας. Η γυναίκα λαμβάνει φάρμακα (κατά κανόνα ενέσεις) σε μεγαλύτερες δόσεις συγκριτικά με την πρόκληση ωορρηξίας και τη σπερματέγχυση, με σκοπό την ωρίμανση ενός μεγάλου αριθμού ωαρίων. Όταν αυτά ωριμάσουν, λαμβάνονται από το σώμα της γυναίκας με μικρή αναισθησία και αναμειγνύονται στο εργαστήριο με το σπέρμα του συντρόφου. Τα έμβρυα που σχηματίζονται – αν σχηματιστούν – τοποθετούνται στη μήτρα της γυναίκας χωρίς να απαιτείται αυτή τη φορά αναισθησία. Η επιτυχία της τεχνικής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (και ιδιαίτερα από την ηλικία της γυναίκας και την ποιότητα του εργαστηρίου) και κυμαίνεται κατά μέσο όρο στο 35% ανά προσπάθεια. Η πιο συχνή «παρενέργεια» της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι η πολύδυμη εγκυμοσύνη, αν και αυτό εξαρτάται από το συνολικό αριθμό εμβρύων που θα τοποθετήσει ο γιατρός στη μήτρα. Επίσης, χρειάζεται προσοχή ώστε να αποφευχθεί η υπερδιέγερση των ωοθηκών.

! Η πρόκληση ωορρηξίας, η σπερματέγχυση και η εξωσωματική γονιμοποίηση, ως θεραπείες που διαρκούν ένα μήνα (κύκλο), έχει νόημα να δοκιμαστούν τουλάχιστον 3 φορές πριν αποφασίσετε να τις εγκαταλείψετε

Μικρογονιμοποίηση (στα πλαίσια θεραπείας με εξωσωματική γονιμοποίηση)

Κατά την εκτέλεση εξωσωματικής γονιμοποίησης, επιλέγεται ένα «καλό» σπερματοζωάριο το οποίο τοποθετείται μέσα στο ωάριο μέσω μικρής οπής (τρύπας) (Εικόνα 4). Αυτό διαφέρει από την κλασική εξωσωματική όπου τα ωάρια αναμειγνύονται με πολλά σπερματοζωάρια και η γονιμοποίηση γίνεται από μόνη της στο περιβάλλον του εργαστηρίου.

Ένα σπερματοζωάριο ενίεται στο ωάριο με τη μέθοδο της μικρογονιμοποίησης

Χειρουργική θεραπεία ενδομητρίωσης ή συμφύσεων

Η καταστροφή ή αφαίρεση της ενδομητρίωσης – ή των συμφύσεων – γίνεται με απλή χειρουργική επέμβαση με τη βοήθεια κάμερας, τη λεγόμενη λαπαροσκόπηση. Το προσόν αυτής της μεθόδου είναι ότι η γυναίκα αποφεύγει τις μεγάλες χειρουργικές τομές, ενώ η γονιμοποίηση μπορεί να επιτευχθεί φυσιολογικά (με σεξουαλική επαφή).

Χειρουργική πλαστική σαλπίγγων

Οι φραγμένες σάλπιγγες ανοίγονται με λαπαροσκοπική επέμβαση. Και σε αυτήν την περίπτωση, η σύλληψη μπορεί να επιτευχθεί φυσιολογικά.

Η φραγμένη σάλπιγγα ανοίγεται με μικροχειρουργική τεχνική (πλαστική σαλπίγγων)

Χειρουργική θεραπεία κιρσοκήλης στον άντρα

Η χειρουργική θεραπεία της κιρσοκήλης – μεγάλης φλέβας στον όρχι παρόμοια με τους κιρσούς στα πόδια – μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του σπέρματος και να επιτρέψει τη φυσιολογική σύλληψη.

Άλλες θεραπευτικές επιλογές:

Σπερματέγχυση ή εξωσωματική γονιμοποίηση με σπέρμα από δότη

Αν ο σύντροφος δεν έχει καθόλου σπερματοζωάρια στο σπέρμα τότε υπάρχει η δυνατότητα χρήσης σπέρματος από υγιή δότη. Η μέθοδος που θα χρησιμοποιηθεί (σπερματέγχυση ή εξωσωματική) εξαρτάται από το αν υπάρχουν συνοδοί παράγοντες υπογονιμότητας στη γυναίκα π.χ. φραγμένες σάλπιγγες.

Εξωσωματική γονιμοποίηση με ωάρια από δότρια

Αν η γυναίκα δεν παράγει καθόλου ωάρια (πρόωρη εμμηνόπαυση) ή δεν παράγει αρκετά ωάρια στα πλαίσια εξωσωματικής γονιμοποίησης, μπορεί να ωφεληθεί από τη χρήση ωαρίων από νεαρή, υγιή δότρια. Σε αυτήν την περίπτωση απαιτείται η χρήση της μεθόδου της εξωσωματικής γονιμοποίησης (ώστε να ληφθούν τα ωάρια από τη δότρια).

Ανάδοχη εγκυμοσύνη

Αν η γυναίκα έχει ωοθήκες που λειτουργούν καλά, αλλά η μήτρα λείπει (π.χ. μετά από υστερεκτομή) ή δεν επιτρέπει την εμφύτευση του εμβρύου, τότε υπάρχει δυνατότητα τα έμβρυα να τοποθετηθούν σε υγιή γυναίκα που θα κυοφορήσει το έμβρυο. Στην περίπτωση αυτή, το παιδί θα έχει το γενετικό υλικό της γυναίκας από την οποία ελήφθησαν τα ωάρια.

Υιοθεσία

Η επιλογή της υιοθεσίας υπάρχει πάντα για ένα ζευγάρι που δεν έχει καταφέρει αν αποκτήσει παιδί, ακόμα κι αν έχει εξαντλήσει τις υπάρχουσες θεραπείες. Προτού προχωρήσει το ζευγάρι σε μια υιοθεσία ιδιωτικά ή διαμέσου κάποιου αναγνωρισμένου ιδρύματος, είναι σημαντικό να έχει ενημερωθεί σχετικά με τα νομικά, ηθικά και ψυχολογικά θέματα που περιβάλλουν αυτήν την αξιέπαινη πράξη, ώστε να κατοχυρωθεί η ευτυχία του παιδιού και της οικογένειας γενικότερα.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΣΑΣ;

Με βάση τα αποτελέσματα των τεστ ελέγχου γονιμότητας, η δυσκολία σας μπορεί να οφείλεται σε:

-Αδύναμο σπέρμα (1 παράγοντας)

-Έλλειψη τακτικής ωορρηξίας (1 παράγοντας)

-Φραγμένες ή καταστραμμένες σάλπιγγες (1 παράγοντας)

-Αδύναμο σπέρμα και έλλειψη ωορρηξίας (2 παράγοντες)

-Αδύναμο σπέρμα και πρόβλημα σαλπίγγων (2 παράγοντες)

-Έλλειψη ωορρηξίας και πρόβλημα σαλπίγγων (2 παράγοντες)

-Αδύναμο σπέρμα, έλλειψη ωορρηξίας και πρόβλημα σαλπίγγων (3 παράγοντες)

-Ενδομητρίωση ή συμφύσεις

-Δεν ανευρίσκεται αιτία (ανεξήγητη υπογονιμότητα)

-Παθολογία μήτρας

Αδύναμο σπέρμα

Αν το σπέρμα είναι αδύναμο, τότε μπορεί να ωφελήσει μια πιο εκτεταμένη διερεύνηση του άντρα για την περίπτωση που υπάρχει κάποια θεραπεύσιμη αιτία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, φάρμακα ή μια χειρουργική επέμβαση μπορεί να βοηθήσουν στη βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος.

Αν δεν υπάρχει δυνατότητα βελτίωσης της ποιότητας του σπέρματος σε μόνιμη βάση, τότε θα χρειαστεί να προχωρήσετε σε κάποια θεραπεία κύκλου. Η καλύτερη αρχική θεραπεία εξαρτάται από το πόσο αδύναμο είναι το σπέρμα. Σε ελαφρώς αδύναμο σπέρμα έχει νόημα να ξεκινήσετε με ενδομήτρια σπερματέγχυση. Αν αυτή δε σας δώσει εγκυμοσύνη, τότε θα χρειαστεί να προχωρήσετε σε εξωσωματική γονιμοποίηση με ή χωρίς μικρογονιμοποίηση. Αν το σπέρμα είναι αρκετά αδύναμο, τότε είναι καλύτερα να προχωρήσετε απευθείας σε μικρογονιμοποίηση.

Έλλειψη τακτικής ωορρηξίας

Η έλλειψη ωορρηξίας – που τυπικά συνοδεύεται από ανωμαλίες της περιόδου – οφείλεται σχεδόν πάντα σε κάποια ορμονική κατάσταση. Χρειάζεται να διαγνώσετε από ποια ακριβώς ορμονική πάθηση υποφέρετε, αφού η θεραπεία είναι διαφορετική σε κάθε περίπτωση. Αν λύσετε το πρόβλημα της έλλειψης ωορρηξίας με φάρμακα (πρόκληση ωορρηξίας) και συνεχίζετε να μη μένετε έγκυος, πολύ πιθανό να χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση – ασχέτως αν το σπέρμα και οι σάλπιγγες είναι φυσιολογικά με βάση τα αρχικά τεστ.

Πρόβλημα σαλπίγγων

Αν οι σάλπιγγες έχουν υποστεί ζημιά κάποια στιγμή στο παρελθόν, τότε το πιο πιθανόν είναι ότι θα χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση. Προσοχή! Οι τελείως φραγμένες και φουσκωμένες σάλπιγγες (υδροσάλπιγγες) κατά κανόνα χρειάζεται να αφαιρεθούν χειρουργικά πριν προχωρήσετε σε εξωσωματική γονιμοποίηση, αφού ελαττώνουν δραματικά την επιτυχία της τεχνικής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει νόημα να δοκιμάσετε να ανοίξετε τις σάλπιγγες χειρουργικά, αν και η επιτυχία αυτής της επέμβασης δεν είναι εξίσου υψηλή.

Αδύναμο σπέρμα και έλλειψη ωορρηξίας

Αν και μπορεί να επιχειρηθεί η διόρθωση του κάθε προβλήματος ξεχωριστά, τα περισσότερα ζευγάρια θα χρειαστούν θεραπεία ανάλογα με το μέγεθος του προβλήματος στο σπέρμα. Άρα, για ελαφρώς αδύναμο σπέρμα θα βοηθήσει η σπερματέγχυση, ενώ για αρκετά αδύναμο σπέρμα η μικρογονιμοποίηση.

Αδύναμο σπέρμα και πρόβλημα σαλπίγγων

Κατά κανόνα, η πλέον κατάλληλη θεραπεία είναι η εξωσωματική γονιμοποίηση με ή χωρίς μικρογονιμοποίηση.

Αν η βλάβη των σαλπίγγων θεωρείται αρκετά ήπια, μπορούν να χρησιμοποιηθούν πιο απλές θεραπείες (σπερματέγχυση), αν και καλό είναι να μην επιμείνετε πολύ σε αυτές.

Έλλειψη ωορρηξίας και πρόβλημα σαλπίγγων

Είναι πολύ πιθανόν ότι θα χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Αδύναμο σπέρμα, έλλειψη ωορρηξίας και πρόβλημα σαλπίγγων

Είναι πολύ πιθανόν ότι θα χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Ενδομητρίωση ή συμφύσεις

Αν το μόνο εμφανές πρόβλημα είναι η ενδομητρίωση ή οι συμφύσεις στη περιοχή της λεκάνης – που προφανώς έχουν διαγνωστεί με λαπαροσκόπηση – τότε η προτιμότερη θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος του προβλήματος. Αν η πάθηση είναι περιορισμένη, έχει νόημα η χειρουργική αφαίρεση της ενδομητρίωσης και των συμφύσεων. Αν, από την άλλη, η έκταση της πάθησης είναι σημαντική ώστε να έχει επηρεάσει τη γενικότερη ανατομία της περιοχής, τότε πολύ πιθανόν θα χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Ανεξήγητη υπογονιμότητα

Αν τα τεστ ελέγχου γονιμότητας δεν ανέδειξαν κάποιον εμφανή παράγοντα, τότε μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες θεραπείες κλιμακούμενης πολυπλοκότητας. Φάρμακα όπως η κλομιφένη οριακά αυξάνουν την πιθανότητα εγκυμοσύνης, όπως και η σπερματέγχυση. Υπάρχει πάντως καλή πιθανότητα να χρειαστείτε εξωσωματική γονιμοποίηση αν ανήκετε σε αυτήν την κατηγορία.

Παθολογία της μήτρας

Αν και γενικά οι παθήσεις της μήτρας (ινομυώματα, πολύποδες, συμφύσεις μέσα στη μήτρα, διάφραγμα της μήτρας) δε θεωρείται ότι προκαλούν σοβαρό πρόβλημα γονιμότητας, μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπιστούν πριν από την εφαρμογή θεραπείας γονιμότητας. Εξάλλου, μια ανατομικά ακέραια μήτρα είναι απαραίτητη είτε μείνετε έγκυος μόνη σας είτε μετά από κάποια θεραπεία. Επίσης, οποιοδήποτε πρόβλημα στην κοιλότητα της μήτρας μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα αποβολής.

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΕΣ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ, ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ;

Αν έχετε δοκιμάσει την εξωσωματική γονιμοποίηση αρκετές φορές χωρίς επιτυχία, τότε αξίζει να σκεφτείτε τα παρακάτω:

-Μήπως φτάσατε στη λύση της εξωσωματικής λίγο πρόωρα και δε δοκιμάσατε άλλες απλούστερες και λιγότερο επεμβατικές θεραπείες;

-Αν δεν καταφέρατε να βγάλετε αρκετά ωάρια κατά την εξωσωματική, μήπως έχει νόημα να χρησιμοποιήσετε ωάρια από νεαρή δότρια;

-Αν δεν επιτυγχάνεται εμφύτευση των εμβρύων ή αποβάλλετε συχνά, μήπως η μήτρα σας έχει κάποιο «κρυφό» ανατομικό πρόβλημα;

-Αν δεν επιτυγχάνεται εμφύτευση των εμβρύων ή αποβάλλετε συχνά, μήπως έχει νόημα να χρησιμοποιήσετε ανάδοχη «μήτρα»;

-Έχετε ψάξει αν υπάρχει κάποιο ερευνητικό πρόγραμμα στην Ελλάδα ή το εξωτερικό που αναλαμβάνει την περίπτωσή σας;

-Έχετε σκεφτεί την επιλογή της υιοθεσίας; 

  Το περιοδικό
Η ομάδα
Editorial
Προηγούμενα Τεύχη
Επικοινωνία
 
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2012
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2012
ΑΝΟΙΞΗ 2012
ΑΝΟΙΞΗ 2012
 
join us at facebook